Home / Lịch Sử / Lễ hội Katê của đồng bào Chăm

Lễ hội Katê của đồng bào Chăm

Đôi nét: Lễ hội Katê là lễ hội lớn nhất của đồng bào Chăm, được tổ chức mỗi năm một lần, để tưởng nhớ các vị thần như Pô Klong Garai, Pô Pôme và dâng lễ cúng tổ tiên với lòng thành kính cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận nắng hòa, mùa màng bội thu, vạn vật sinh sôi, gia đình bình an.

Nghi lễ tôn nghiêm gắn liền với hoạt động văn nghệ dân gian sôi nổi tạo thành nét văn hóa độc đáo của lễ hội: biểu diễn trống Ginăng, kèn Saranai, các điệu múa truyền thống.

Thời gian: lễ hội thường diễn ra trong 3 ngày vào tháng 7 lịch Chăm, tức là khoảng 25/9 đến 5/10 dương lịch hàng năm.

Nội dung:

– Ngày đầu tiên: Diễn ra lễ rước y trang của nữ thần xứ sở Po Ina Nagar tại đền Po Ina Nagar ở thôn Hữu Đức.

– Ngày thứ hai: lễ hội Katê diễn ra chính thức tại tháp Po Klong Garai (phường Đô Vinh, thành phố Phan Rang – Tháp Chàm), Tháp Po Rome ở thôn Hậu Sanh và đền Po Ina Nagar ở thôn Hữu Đức thuộc xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước.

– Ngày thứ ba: lễ hội diễn ra tại các làng Chăm.

Trong những ngày này, tại các làng, thôn người Chăm sinh sống nhộn nhịp hẳn lên bởi tiếng kèn Saranai, tiếng trống Ginăng báo hiệu mùa Kate rộn ràng lại đến. Những cô thiếu nữ Chăm với chiếc áo dài xinh xắn, những điệu múa quạt truyền thống sẽ làm say đắm du khách.

 Lễ đón rước y phục của nữ thần Pô Ina Nagar ở thôn Hữu Đức (ngày thứ nhất)

Địa điểm: thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước, cách thành phố Phan Rang Tháp Chàm 12km về hướng Tây Nam.

Đây là lễ đón rước y phục của Nữ thần Pô Ina Nagar – Thần mẹ xứ sở, thủy tổ của người Chăm gắn liền với nhiều huyền thoại, truyền thuyết.

   lễ hội kate

Tại ngôi đền thờ Pô Ina Nagar trong làng (xây dựng lại vào năm 1942) sẽ diễn ra cuộc đón rước, trao y trang của Nữ thần và giao lưu văn hóa giữa người Chăm và người Raglai.

lễ hội katê

Các chức sắc người Chăm chuẩn bị đón rước y trang từ người Raglai đưa đến.

lễ hội katê

Khi y trang về đến làng, bà con người Chăm nô nức cùng nhau ra đón.

lễ hội kate

Thiếu nữ Chăm với chiếc áo dài xinh xắn cùng điệu múa quạt truyền thống trong buổi lễ đón rước y trang.

lễ hội kate Theo truyền thuyết, người Raglai là em út của người Chăm có nhiệm vụ giữ gìn y trang để mỗi năm trao lại cho người Chăm. Các lễ hội Katê đều có sự tham dự của người Raglai với các điệu múa đặc sắc dâng lên thánh thần.

Lễ dâng y trang và thực hiện nghi thức tắm, mặc y trang cho vua (ngày thứ hai)

Địa điểm: tháp Po Klong Garai, tháp Po Rome, đền Po Ina Nagar.

Thực hiện nghi thức hành lễ như lễ đón rước y phục, lễ mở cửa tháp, lễ tắm tượng thần, lễ mặc y phục cho tượng thần và đại lễ.

lễ hội kate

Trang trí chuẩn bị tại tháp Po Klong Garai cho buổi lễ.

lễ hội katê

Ngày sáng buổi thứ hai, lễ Katê diễn ra chính thức tại tháp Po Klong Garai ở phường Đô Vinh, thành phố Phan Rang -Tháp Chàm.

lễ hội katê

Dẫn đầu là các vị chức sắc người Chăm.

  lễ hội katê

Ở giữa là kiệu rước y trang và theo sau là dòng người tháp tùng.

lễ hội katê

Bày trí vật lễ cho nghi thức.

lễ hội katê

Vị cả sư và sư ông làm lễ mở cửa tháp. Sau đó đoàn người gồm cả sư, bà bóng, thầy kéo đàn Kanhi và các giáo đồ trung tín tiến vào tháp.

lễ hội katê

Vị cả sư cầm lọ nước thánh có pha trầm hương tưới lên tượng thần (tượng thần bằng đá dưới hình thể linga hình mặt người). Lễ mặc y trang cho vua diễn ra ngay sau đó nhịp nhàng theo các câu hát của thầy kéo đàn Kanhi. Nghi lễ tắm và mặc y trang cho nhà vua diễn ra thành kính đầy tính tâm linh.

lễ hội katê

Khi điệu múa thiêng trong tháp vừa kết thúc thì ở ngoài tháp bắt đầu mở hội với những điệu trống Ginăng và kèn Saranai cùng vang lên hoà với các điệu múa và làn điệu dân ca Chăm.

lễ hội katê

Những cô gái Chăm với chiếc áo dài xinh xắn với điệu múa quạt truyền thống trong buổi lễ.

lễ hội katê

Lễ hội Katê là dịp nhắc nhở, thắc chặt mối quan hệ anh em keo sơn giữa người Chăm và người Raglai nên lễ hội không thể thiếu điệu múa truyền thống với âm hưởng rừng núi của cồng chiêng, kèn bầu do những nghệ sĩ Raglai biểu diễn.

lễ hội katê

Phần phát biểu của các chức sắc.

lễ hội katê

Chức sắc Chăm trong trang phục truyền thống.

lễ hội katê

Cùng thời điểm đó, ở khu vực tháp Po Rome (thôn Hậu Sanh), đền Po Ina Nagar (thôn Hữu Đức) cùng diễn ra các nghi lễ Kate, nhưng đông người tham dự nhất là tại Tháp Po Klong Garai.

lễ hội katê
Katê được tổ chức trong 3 ngày nhưng thực tế nó thường được kéo dài cả tuần lễ để bà con người Chăm vui chơi giải trí và cầu cho một năm mùa màng tốt tươi.

lễ hội katê

Suốt những ngày này, người Chăm trong khu vực tiếp tục nô nức đổ về các đền tháp để chiêm bái, dâng lễ vật, minh chứng cho sức mạnh về niềm tin tín ngưỡng và bản sắc văn hóa của đồng bào Chăm.

Lễ hội Katê diễn ra tại các làng và gia đình (ngày thứ ba)

Địa điểm: tại các làng của người Chăm.

Lễ Katê ở làng là dịp tụ họp các vị bô lão, chức sắc, trí thức, nhân hào nhân sĩ Chăm. Tất cả người dự lễ đều cầu nguyện với thần làng phù hộ độ trì cho dân làng sức khoẻ bình an, được mùa màng, thịnh vượng.

Buổi chiều họp mặt với Katê gia đình. Vào ngày lễ này mọi thành viên trong gia đình đều có mặt đông đủ cầu mong tổ tiên thần linh phù hộ cho con cháu làm ăn phát đạt, tránh rủi ro, gặp nhiều may mắn trong cuộc sống.

 lễ hội katê

Katê ở làng phần lễ rất đơn giản, còn phần hội đóng vai trò quan trọng. Ở làng Chăm phần hội diễn ra các trò chơi như thi dệt, đội nước, đá bóng, văn nghệ…

lễ hội katê

Phần hội chính được diễn ra tại làng Mỹ Nghiệp thuộc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước ( làng Mỹ nghiệp có tên Chăm là Caklaing, theo truyền thuyết đây là nơi sinh ra vị vua Chăm Po Klong Garai).

lễ hội katê

Chuẩn bị cho trò chơi dệt vải dài nhất, đẹp nhất với những chiếc thoi đưa hối hả, những sợi chỉ giăng mắc đủ màu tạo nên nền vải Chăm muôn màu, muôn sắc.

Lễ hội Katê được tổ chức trong 3 ngày và có thể kéo dài thời gian vui hội hơn để bà con người Chăm vui chơi giải trí và cầu cho một năm mùa màng tốt tươi. Có thể nói lễ hội Katê chính là dịp cho người Chăm giới thiệu sắc thái văn hóa của dân tộc mình, đem đến cho người dự hội những vẻ đẹp của Tháp Chăm cổ kính, những sản phẩm của nghề trồng lúa và đi biển thông qua lễ vật dâng cúng, bên cạnh đó trình diễn trước công chúng một nền ca – múa – nhạc dân gian giàu bản sắc riêng.

Bài viết: Trần Hòa tổng hợp.

Hình ảnhTác giả:

Quốc Thái (Yêu nhiếp ảnh)

Khánh Bum (Diễn đàn Phượt)

Sên (Diễn đàn Caravanviet)

Comments

comments

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai.